Cis pospolity

Liczne, sztywne gałęzie cisa 'Fastigiata' układają się pionowo, dzięki czemu roślina nie rozrasta się intensywnie na boki. Taki wyprostowany pokrój utrzymuje się bez większych zabiegów formujących.

Kształt krzewu może zakłócić jedynie zalegający, ciężki i mokry śnieg, który wygina gałęzie. Aby temu zapobiec, warto jesienią owinąć roślinę zieloną stalową siatką, np. taką jaką stosuje się na krety. Cis w ciągu 1–2 lat zarośnie siatkę, która zabezpieczy go przed wyłamywaniem gałęzi.

Z wiekiem pokrój, pierwotnie wąskokolumnowy, stopniowo staje się szeroko-kolumnowy — roślina powoli, lecz sukcesywnie zwiększa obwód, szczególnie w górnej części.

Jest to wolno rosnące drzewo — roczny przyrost to około 10 cm; po 10 latach roślina osiąga zaledwie około 1,5 m wysokości i około 40 cm średnicy.

Miękkie igły cisa pospolitego 'Fastigiata' mają ciemnozielone, niemal czarnozielone zabarwienie.

Od początku września na tle ciemnych igieł widoczne są czerwone osnówki owoców.

Cisy dobrze adaptują się do warunków panujących w większości ogrodów i bez trudu znoszą zanieczyszczone miejskie powietrze.

Najlepiej rosną na glebie bogatej w wapń (zasadowej), żyznej, próchniczej, przepuszczalnej i stale wilgotnej. Rośliny nie lubią skrajności — gorzej znoszą stagnującą wodę niż okresowe przesuszenie podłoża.

Odpowiada im wysoka wilgotność powietrza, dlatego warto sadzić je w pobliżu zbiorników wodnych.

Preferują półcień, ale znoszą także całkowite zacienienie. Przy obfitszym podlewaniu mogą rosnąć również na stanowisku słonecznym.

Rośliny posadzone w pełnym słońcu i na jałowej glebie wymagają częstego zraszania rano lub wieczorem oraz w pierwszych latach uprawy osłaniania zimą przed mrozem. W trudnych warunkach będą bardziej podatne na atak chorób i szkodników.

W uprawie kluczowe jest kilka pierwszych lat (ok. 5–7), ponieważ młode rośliny gorzej radzą sobie z niskimi temperaturami, suszą i chorobami. Nowym roślinom warto na start zapewnić żyzną ziemię kompostową (patrz sadzenie) oraz regularne podlewanie, gdy nie pada przez dłuższy czas. W kolejnych latach są to rośliny mało wymagające.

Cisy — jako jedne z nielicznych roślin iglastych — można intensywnie ciąć, a nawet odmładzać, gdy zostaną uszkodzone przez mróz lub zwierzęta.

Cisy pospolite są dość mrozoodporne, jednak najlepiej sadzić je na stanowiskach osłoniętych od wiatru. W najzimniejszych regionach kraju mogą mieć problemy z zimowaniem. Alternatywą na chłodniejsze miejsca może być cis pośredni 'Viridis', bardzo podobny do 'Fastigiaty' i lepiej zimujący.

O cisach i innych roślinach zimozielonych należy pamiętać zimą, ponieważ są narażone na suszę fizjologiczną. W słoneczne, mroźne dni warto okrywać je agrowłókniną, a w okresach odwilży bez pokrywy śnieżnej podlewać, by poprawić ich przeżywalność.

Cis 'Fastigata' ma wszechstronne zastosowanie — może być sadzony jako soliter, w gęstych żywopłotach lub używany do tworzenia tzw. "wykrzykników" ogrodowych.

Ciemnozielony kolor igieł dobrze komponuje się z kolorowymi krzewami na rabacie i może stanowić całoroczne tło dla innych roślin. Ostrą, wyprostowaną sylwetkę cisa można złagodzić miękką trawą ozdobną, np. miskantem chińskim 'Adago'. Dla urozmaicenia kolorystyki rabaty proponuje się także srebrno-zielone odmiany świerków, np. świerk Brewera lub świerk kłujący 'Glauca Globosa', oraz dekoracyjnie wybarwiającego się jesienią berberysa Thunberga 'Green Carpet'.

Atrakcyjnym uzupełnieniem rabat z przewagą roślin iglastych są tulipany, które można posadzić w przestrzeniach między krzewami.

Do tulipanów można dosadzić również bergenię sercowatą, „serduszki”, tojeść kropkowaną, czosnki ozdobne i zimowity jesienne. To barwne rośliny, które urozmaicą rabatę z drzew i krzewów ozdobnych, nie wymagając przy tym intensywnej pielęgnacji.

Pojawiające się jesienią dekoracyjne owoce mają część jadalną i część trującą: czerwona zewnętrzna osnówka jest jadalna i przyciąga ptaki, natomiast pestka jest trująca. Warto to wziąć pod uwagę, szczególnie gdy z ogrodu korzystają dzieci, które mogą skusić się na apetyczny wygląd owoców.

Uprawa cisów — podobnie jak innych roślin zimozielonych — jest utrudniona tam, gdzie przebywają zwierzęta domowe: ich mocz wypala dziury, których rośliny praktycznie nie są w stanie zregenerować i wymagają silnego przycięcia.

Dlatego nie sadźmy roślin zimozielonych w miejscach łatwo dostępnych dla zwierząt — na krawędziach rabat czy wzdłuż ścieżek, szczególnie na rogach. Lepiej umieścić je w głębi klombu lub obsadzić roślinami kłującymi, np. berberysami, które utrudnią dostęp zwierząt.

Roślina dobrze uprawiana jest odporna. Niebezpieczne choroby to fytoftoroza i rak pędów. Atakują ją też szkodniki: misecznik cisowiec i opuchlak pstrokacz.