Ogrodeus katalog roślin i wiedzy

Szarłat wyniosły

Amaranthus cruentus

Szarłat, zwany amarantusem, to jedna z najstarszych roślin uprawnych o bogatej historii; ceniony ze względu na wysoką wartość odżywczą nasion.

Opis

Szarłat zdobywa coraz większą popularność wśród miłośników zdrowej żywności. W Polsce uprawiany jest z nasion jako roślina jednoroczna.

Szarłat wyniosły Zdjęcie główne

Liście

Pokrój

Jesień

01 / 4

Wygląd

Szarłat ma pokrój wyprostowany, wzniesiony; może dorastać nawet do 150 cm wysokości przy około 50 cm szerokości. Liście są duże, jajowate, występują w różnych odcieniach i osadzone są na silnie rozgałęzionych łodygach. Liczne purpurowe kwiaty zebrane są w kłosowe kwiatostany u szczytu rośliny. Kwitnie od czerwca do jesieni. Roślina jest ozdobna zarówno dzięki kwiatom, jak i barwnym liściom — od zielonych po czerwone.

02 / 4

Stanowisko i uprawa

Szarłat lubi ciepłe i osłonięte stanowiska. W Polsce uprawiany jest jako roślina jednoroczna i preferuje lekkie gleby o odczynie zasadowym lub zbliżonym do obojętnego. Podłoże powinno być umiarkowanie wilgotne — niezbyt suche, ale też nie mokre, gdyż na podłożach przemocowanych rośnie słabo.

Należy sadzić go w miejscach słonecznych, osłoniętych od wiatrów. Jest rośliną wybitnie ciepłolubną.

Uprawia się go z siewu: nasiona wysiewa się w kwietniu do ciepłego inspektu. Młode rośliny potrzebują dużo światła i należy chronić je przed zraszaniem i skraplaniem, ponieważ mogą być atakowane przez choroby grzybowe. Po pojawieniu się 2–3 liści pikujemy rośliny do większych doniczek; przed wysadzeniem do gruntu należy je zahartować, wystawiając na zewnątrz na kilka godzin. Można siać bezpośrednio do gruntu po połowie maja. Szarłat chętnie samonawozi się i często rozprzestrzenia się po ogrodzie.

03 / 4

Zastosowanie

Szarłat uprawia się w ogrodach jako roślinę ozdobną; atrakcyjnie prezentuje się na dużych rabatach bylinowych i może stanowić tło dla kolorowych, kwitnących roślin.

Można łączyć go z większymi bylinami: rudbekią, wysokimi astrami, białymi ostróżkami, liatrą kłosową czy pysznogłówkami. Uroczo komponuje się również na założeniach trawiastych z miskantami cukrowymi oraz chińskimi 'Silberfeder', 'Rotsilber', 'Strictus'.

Sadzony w rzędzie wygląda efektownie — w dużych grupach jego kolorowe kwiatostany nadają kompozycjom intensywności barwy. Nadaje się na cięte kwiaty do wazonu; kwiatostany można też ścinać i suszyć na suche bukiety.

04 / 4

Informacje ekstra

Szarłat jest jedną z najstarszych roślin uprawnych — był podstawowym surowcem uprawnym u Inków i Azteków. Nazywany bywał "zbożem XXI wieku" i zdobywa coraz większą popularność wśród miłośników zdrowej żywności.

Dla chrześcijan w przeszłości był symbolem pogaństwa, co skutkowało niszczeniem upraw. Ziarno amarantusa miało znaczenie obrzędowe; z mąki wyrabiano placki i wypiekano figurki bóstw, składane jako ofiara.

Nasiona są cenione za zawartość witaminy E i witamin z grupy B oraz minerałów: żelaza, wapnia, magnezu, potasu i fosforu. Nie zawierają glutenu, są źródłem nienasyconych kwasów tłuszczowych i wymieniane bywają w kontekście obniżania poziomu cholesterolu. Liście można spożywać — dodawać do sałatek lub lekko podsmażać na oliwie; są zasobne w witaminę C oraz żelazo.

Fenologia

Roczny rytm kwitnienia, owocowania i prac pielęgnacyjnych

Fenologia rośliny

Kwitnienie
Kwitnienie 20-30. tydz. maj - lipiec
  • Purpurowe
Sadzenie
Jednoroczne - jesienne 32-34. tydz. sierpień zalecane Czytaj więcej
Cięcie
Byliny usuwanie przekwitłych kwiatostanów 40-42. tydz. październik Czytaj więcej
Nawożenie
Nawożenie letnie 21-31. tydz. maj - sierpień Czytaj więcej

Dane pochodzą z modelu Plant Phenology V1. Terminy są tygodniowymi zakresami walidowanymi z danych Ogrodeusa i mogą różnić się zależnie od pogody oraz stanowiska.

Kwitnienie

Rozmiary

Rozmiary i wzrost

Docelowa wysokość
1,5 m
Docelowa szerokość
50 cm
Rozstaw sadzenia
60 cm
Sztuk na m²
4 szt./m2

Cechy

Cechy rośliny

Strefa mrozoodporności
Strefa mrozoodporności 6
Naturalny pokrój
Wzniesiony
Siła wzrostu
Średnia siła wzrostu

Cechy

Cechy i zastosowanie

Stanowisko

Preferowane nasłonecznienie
Pełne słońce
Preferowana wilgotność gleby
Świeże stanowisko
Tolerowana wilgotność gleby
Wilgotne stanowisko
Preferowana gleba
Gleba żyzna
Tolerowana gleba
Gleba próchniczna
Preferowany odczyn gleby
Podłoże lekko zasadowe
Tolerowany odczyn gleby
Podłoże obojętne Podłoże zasadowe

Cechy

  • Ozdobne kwiaty
  • Ozdobne liście lub igły
  • Atrakcyjny pokrój
  • Jesienne wybarwienie
  • Długie kwitnienie
  • Nadaje się do wazonu

Zastosowanie

  • Do dużych ogrodów
  • Do małych ogrodów
  • Na rabaty kwiatowe
  • Na rabaty mieszane

Grupy roślin

Choroby i szkodniki

Choroby i szkodniki

Należy unikać zraszania roślin ze względu na możliwość występowania chorób grzybowych.

Zobacz pełny katalog

Powiązana wiedza