Marzec w ogrodzie

Dostosujmy wszelkie prace w marcu do aktualnej temperatury i prognoz pogody. Nie śpieszmy się z odkrywaniem zimowych osłon ani rozgarnięciem kopczyków — słoneczny dzień może szybko przejść w chłód i przymrozki.

W cieplejsze dni warto spacerować po ogrodzie i cieszyć się pierwszymi kwiatami: krokusami, przebiśniegami, cebulicami, pierwiosnkami czy ciemiernikami. Te rośliny to prawdziwe zwiastuny wiosny i dodają otoczeniu koloru.

Jeśli nie posadziliśmy wcześniej roślin kwitnących, możemy przygotować kolorowe aranżacje w donicach. Zwłaszcza pierwiosnki pojawiają się bardzo wcześnie w sprzedaży i ładnie rozświetlają szary marcowy okres.

Sprawdźmy stan ogrodu po zimie. Należy usunąć resztki zeszłorocznych liści i przyciąć przemarznięte pędy krzewów. Przyjrzyjmy się zimozielonym i różom — czy nie zostały uszkodzone przez mroźne wiatry.

Jeżeli marzec jest suchy, koniecznie suto podlewajmy rododendrony i inne zimozielone (mahonie, bukszpany, laurowiśnie, żywotniki, cyprysiki). Gdy temperatura pozwoli, rozgarnijmy kopczyki i zdejmijmy osłony, obserwując, jak rośliny przeszły zimę. Usuńmy wszystkie martwe i przemarznięte pędy.

Na rabatach bylinowych możemy uporządkować rozsadę. Jeżeli utrzymuje się słoneczna pogoda i mrozy ustąpiły, można podzielić byliny letnie i jesienne (np. liliowce, ostróżki, rozchodniki) i przesadzić je w nowe miejsca, pamiętając o podlewaniu.

Końcem miesiąca zwykle warto ścinać zeschnięte byliny i martwe źdźbła ozdobnych traw, ale nie róbmy tego zbyt wcześnie — suche źdźbła stanowią naturalną osłonę przed przemarznięciem. Śledźmy prognozy długoterminowe i dopasujmy zabiegi, aby nie narażać roślin na powroty mrozu.

W marcu wykonujemy cięcia formujące roślin kwitnących latem. Skracamy np. lawendę wąskolistną, wrzosy, tawuły japońskie, hortensje bukietowe i drzewiaste, pięciorniki czy budleje. Niektóre krzewy warto odnowić niskim cięciem — np. dereń biały czy wierzba Hakuro-nishiki, co pobudzi je do wzrostu nowych, efektownych pędów.

Nie tniemy roślin kwitnących wczesną wiosną (forsycji, migdałków, magnolii, tamaryszków), bo pozbawimy je kwiatów. Hortensję ogrodową należy ograniczyć do usunięcia tylko przekwitłych kwiatostanów do pierwszej pary zdrowych pąków.

Na przedwiośniu wykonujemy pierwsze cięcia pielęgnacyjno-formujące żywopłotów liściastych oraz początkowe strzyżenie żywopłotów iglastych. W razie potrzeby żywopłoty liściaste można teraz odmłodzić radykalnym, niskim cięciem.

Żywopłoty z grabu czy buku można przyciąć teraz lub poczekać do momentu pękania pąków — wtedy rośliny szybciej się zregenerują. Przeprowadzamy także pierwsze strzyżenie rzeźb ogrodowych z bukszpanów, żywotników, cyprysików, cisów czy trzmielin Fortune’a.

Jeżeli uprawiamy krzewy owocowe, wykonajmy cięcia jeszcze przed ruszeniem wegetacji. Sposób cięcia zależy od tego, na jakich pędach dany krzew owocuje.

• Porzeczki czerwone, białe i agrest — najlepiej owocują na 2., 3. i 4. letnich pędach, dlatego usuwamy tylko starsze (5-letnie), połamane oraz słabe jednoroczne pędy i te nadmiernie zagęszczające krzew.

• Porzeczka czarna — owocuje na pędach rocznych i dwuletnich, więc wycinamy pędy trzyletnie i starsze.

• Borówka wysoka — prześwietlamy krzewy, usuwając słabe pędy i skracając zbyt długie.

• Maliny — mocno tnijemy stare pędy na wysokość około 10 cm, zostawiamy kilka młodych pędów i skracamy je do połowy.

Prawidłowe cięcie winorośli w tym terminie jest również ważne — jego przesunięcie na później może spowodować tzw. "płacz" roślin, osłabienie i większą podatność na choroby.

W ciepłe i słoneczne dni możemy przystąpić do cięcia drzew owocowych, choć korzystnym terminem jest też okres kwitnienia (maj). Drzewa wymagają cięcia prześwietlającego, aby do korony docierało więcej światła, co poprawia jakość owoców. Wycinamy pędy chore, pokładające się, krzyżujące się oraz wilki i odrosty korzeniowe.

• Jabłonie, grusze — najlepiej zacząć od nich, ponieważ są bardziej odporne na mrozy.

• Śliwy, morele, brzoskwinie — są bardziej podatne na uszkodzenia mrozowe, więc przycinamy je zwykle pod koniec miesiąca.

Wrażliwe na mrozy wiśnie i czereśnie tniemy dopiero po zbiorach, latem.

Gdy temperatura rośnie powyżej zera, a gleba rozmarzła, można rozpocząć sadzenie roślin liściastych. W marcu często dostępne są sadzonki na żywopłoty w korzystnych cenach — graby, buki, głogi, karagany, ligustry czy berberysy. Również drzewka i krzewy owocowe z gołym korzeniem bywają tańsze o tej porze, dlatego marzec jest dobrą okazją na planowane nasadzenia żywopłotowe lub uzupełnienia w sadzie.

Przedwiośnie to dobry moment, by zadbać o trawnik: wygrabić i usunąć martwe resztki, śmieci i patyki. Ubytki po kretowiskach wyrównujemy i zasypujemy żyzną ziemią.

Możemy wykonać aerację, dosiać trawę w miejscach ubytków i zastosować pierwsze nawożenie trawnika.

Marzec to dobry czas na wysiew kwiatów jednorocznych. Przy cieplejszej pogodzie można siać do gruntu m.in. chabry, bławatki, groszek pachnący czy ostróżki. Groźba silniejszych przymrozków może zniszczyć siewki — warto wtedy osłonić wschodzące rośliny włókniną.

Jeśli planujemy rozsadę na ciepłym parapecie, można wysiać astry chińskie, aksamitki, cynie, drakiew, goździki chińskie, nagietki czy groszek pachnący.

Jeżeli w lutym wysiewaliśmy rośliny w domu lub w szklarni, obserwujmy je uważnie i przepikowujmy młode siewki do małych doniczek. W marcu można też siać wprost do gruntu warzywa stosunkowo odporne na przymrozki: bób, szpinak, rzodkiewka, marchewka, groch, pory.

Marzec to dobry moment, by zająć się roślinami doniczkowymi w domu. Przesadźmy te, które tego potrzebują, do większych donic i wymieńmy ziemię na świeżą.

Po zimie rośliny często są osłabione przez suche powietrze i ogrzewanie centralne — przycinajmy martwe lub przebarwione liście i zastosujmy odpowiednie nawozy, aby poprawić kondycję roślin.

Koniec marca to dobry moment na poprawę żyzności gleby. Przy planowanych nasadzeniach warto wzbogacić rabaty żyznym podłożem i zastosować odpowiednie nawożenie. Stosowanie nawozów dedykowanych poszczególnym grupom roślin zwykle daje lepsze efekty. Rośliny mniej odporne na mrozy, jak azalie i rododendrony, lepiej nawozić dopiero od połowy kwietnia.

Jeżeli mamy kompost, wykorzystajmy go — rozsypmy przekompostowane podłoże i delikatnie wymieszajmy z glebą rodzinną, uważając, by nie uszkodzić korzeni. Na rabatach iglastych i kwasolubnych warto ściółkować korą, co ograniczy wzrost chwastów i parowanie wody. To szczególnie korzystne dla płytko korzeniących się roślin, np. wrzosów i azalii.