Dereń jadalny
Cornus mas
Niezwykła dekoracja ogrodu i gratka dla miłośników nalewek oraz przetworów.
Dereń jadalny to krzew lub niewielkie drzewko, które oprócz wartości dekoracyjnych daje jadalne owoce. Wczesną wiosną ozdobiony jest żółtymi kwiatami, latem czerwonymi owocami, a jesienią liście przebarwiają się na ognisty kolor.
Liście
Pokrój
Jesień
01 / 4
Wygląd
Dereń jadalny to duży krzew, który z wiekiem często przekształca się w małe drzewko o szerokiej, zaokrąglonej koronie. Dorasta do 4–5 m wysokości.
Szczególnie dekoracyjny jest wczesną wiosną (marzec–kwiecień), gdy pojawiają się żółte kwiaty zebrane w płaskie kwiatostany.
Latem ciemnozielone, lśniące liście kontrastują z intensywną czerwienią owoców. Jesienią krzew pięknie przebarwia się na jaskrawą czerwień. Owoce są cierpkie i mięsiste, z twardą pestką w środku — przypominają nieco oliwki.
02 / 4
Stanowisko i uprawa
Dereń jadalny jest łatwy w uprawie i tolerancyjny względem stanowiska. Dobrze rośnie w półcieniu, lecz w pełnym słońcu wytwarza dorodniejsze i smaczniejsze owoce.
Roślina nie ma dużych wymagań co do gleby — może rosnąć nawet na glebach wapiennych. Należy jedynie unikać miejsc z długotrwałymi zastojami wody. Najlepiej sadzić na glebach próchnicznych i przepuszczalnych o odczynie obojętnym lub lekko zasadowym.
Znosi suszę i zasolenie, dlatego nadaje się też do uprawy w większych aglomeracjach miejskich, choć tam zwykle pełni przede wszystkim funkcję dekoracyjną.
Jest gatunkiem długowiecznym (100–200 lat) i nie lubi przesadzania w starszym wieku, dlatego przed posadzeniem warto starannie wybrać mu miejsce.
03 / 4
Zastosowanie
Dereń jadalny może z powodzeniem zagościć nawet w niewielkim ogrodzie, gdzie — ze względu na wczesne kwitnienie oraz efektowne, jesienne przebarwienia liści — będzie cennym akcentem kolorystycznym.
Warto go także polecić do przydomowego sadu. Z owoców produkuje się nalewki, dżemy, soki i marmolady.
Równie ładnie prezentuje się jako soliter na trawniku lub w kompozycjach z innymi krzewami liściastymi o barwnym ulistnieniu (tawuła japońska 'Goldflame' czy bez czarny 'Aurea').
Dereń jadalny jest szczególnie polecany do dekoracji ogrodów naturalistycznych i wiejskich. Nadaje się do tworzenia luźnych (nieformowanych) żywopłotów. W ogrodach narażonych na silne wiatry — gęsto posadzony — może pełnić rolę naturalnej osłony.
Dzięki dużym zdolnościom adaptacyjnym znajduje zastosowanie także w parkach miejskich.
04 / 4
Informacje ekstra
Z owoców derenia wytwarza się znakomitą nalewkę — dereniówkę.
Składniki:
- 1 kg owoców derenia
- 1/2 l spirytusu
- 1/2 l wódki
- opcjonalnie garść suszonych jagód
Owoce zbieramy możliwie jak najbardziej dojrzałe. Dobrym sposobem jest metoda „na lenia” — rozłożyć materiał pod drzewem i strząsnąć nań dojrzałe owoce. Po umyciu i osuszeniu nakłuwamy owoce; nie trzeba ich drylować.
Wsypujemy owoce do słoika (lub innego szczelnie zamykanego naczynia), opcjonalnie dodajemy jagody, zalewamy 0,5 l wódki i 0,5 l spirytusu. Zamykamy i odstawiamy w nasłonecznione miejsce na około miesiąc (do 3 miesięcy), pamiętając, by co kilka dni energicznie wstrząsnąć naczyniem.
Po miesiącu zlewamy nalewkę, filtrując przez gazę lub bibułkę, i odstawiamy w chłodne miejsce. Owoce zasypujemy 1 kg cukru i szczelnie zamykamy. Odstawiamy w ciepłe miejsce, potrząsamy przez kilka dni, aż cukier się rozpuści. Następnie zlewamy powstały syrop (filtrując) i mieszamy go z nalewką. Po tygodniu klarowania rozlewamy nalewkę do butelek, ponownie filtrując. Odstawiamy w ciemne miejsce do dojrzewania — im dłużej, tym lepszy smak (minimum rok).
Fenologia
Roczny rytm kwitnienia, owocowania i prac pielęgnacyjnych
Fenologia rośliny
- Czerwone
Dane pochodzą z modelu Plant Phenology V1. Terminy są tygodniowymi zakresami walidowanymi z danych Ogrodeusa i mogą różnić się zależnie od pogody oraz stanowiska.
Rozmiary
Rozmiary i wzrost
- Docelowa wysokość
- 3 m
- Docelowa szerokość
- 3 m
- Wysokość po 10 latach
- 3 m
- Szerokość po 10 latach
- 3 m
- Rozstaw sadzenia
- 2 m
Cechy
Cechy rośliny
- Strefa mrozoodporności
- Strefa mrozoodporności 4
- Naturalny pokrój
- Rozłożysty
- Siła wzrostu
- Silny wzrost
Formowanie
Formowanie i prowadzenie
- Nadaje się do formowania jako
- Kulisty
Cechy
Cechy i zastosowanie
Stanowisko
- Preferowane nasłonecznienie
- Pełne słońce
- Tolerowane nasłonecznienie
- Półcień
- Preferowana wilgotność gleby
- Wilgotne stanowisko
- Preferowana gleba
- Gleba próchniczna Gleba przepuszczalna Gleba żyzna
- Tolerowana gleba
- Gleba gliniasta Przeciętna gleba ogrodowa Gleba średnio żyzna
- Preferowany odczyn gleby
- Podłoże obojętne Podłoże lekko zasadowe
Cechy
- Ozdobne kwiaty
- Ozdobne owoce
- Zwarty pokrój
- Jesienne wybarwienie
- Jadalne kwiaty
- Jadalne owoce
- Długowieczna
Zastosowanie
- Soliter
- Do dużych ogrodów
- Do małych ogrodów
- Do parków
- Do zieleni miejskiej
- Na szpalery
- Żywopłot nieformowany
care
- Znosi zanieczyszczenie powietrza
- Dobrze znosi cięcie
- Znosi suszę
Grupy roślin
Przeglądaj grupy roślin
Choroby i szkodniki
Choroby i szkodniki
Roślina jest zdrowa, lecz posadzona w złych warunkach może być atakowana
przez mszyce i przędziorki.
Powiązana wiedza
-
Jakie powojniki możemy posadzić w ogrodzie?
Powojniki (Clematis) są piękne pnącza cenione za romantyczne kwiaty. Ich wybór przyprawia o zawrót głowy - powojniki tak możemy dobrać do ogrodu, że będą kwitły od kwietnia aż do października.
-
Kwiecień w ogrodzie
W kwietniu witamy wiosnę i jej subtelne kolory - cieszą nas żółte forsycje, różowe śliwy czy białe magnolie. Jest to czas ogrodników: sadzimy, dzielimy, przesadzamy i nawozimy. Czeka nas więc sporo pracy, ale też satysfakcji i zadowolenia z jej efektów.
-
Czerwiec w ogrodzie
Pierwszy letni miesiąc daje dużo radości w ogrodzie. Trwa festiwal barw i kwiatów. W tym miesiącu kontynuujemy prace wiosenno-letnie i nie ma mowy o lenistwie. Przede wszystkim podlewamy, pielimy i walczymy ze szkodnikami i chorobami. Sadzimy, siejemy, pikujemy, rozsadzamy i pilnujemy, aby dotychczasowe prace przyniosły pożądany efekt.